 |
Fragment planu Gdańska i okolic z początku lat 20-tych
XX w. |
Reprodukowany fragment pochodzi z mapy Wolnego Miasta,
na której znalazły się tereny od Sopotu po Przeróbkę i od
morza po Brętowo, Migowo, Siedlce i Orunię.
To jedyna mapa, na której zaznaczono podmokłe terenu między
obecną ulicą Uczniowską, Gdańską i torami kolejowymi (Rotes
Meer).
Mapa dzięki uprzejmości autora strony Danzig
on-line |
 |
Fragment planu "Pharus-Plan DanzigerIndustriegelandes"
1:15 000.
Początek lat 20-tych XX w. |
Bardzo schematyczny i zawierający mało szczegółów
topograficznych plan Brzeźna z około 1923 r. Reprodukowany
fragment jest częścią mapy pokazującej uprzemysłowienie
miasta (zakłady przemysłowe, linie i bocznice kolejowe).
Zaznaczona jest polska szkoła przy ulicy Gdańskiej.
Mapa ściągnięta ze stron Forum
Dawnego Gdańska |
 |
Mapa sztabowa (?) z 1924 r. |
Fragment mapy sztabowej (?) z 1924 roku.
Fragment przedstawia okolice dzisiejszej pętli tramwajowej
na końcu ulicy Gdańskiej. Widać m. in. łazienki z molem
(Bad), dom zdrojowy (Kurhaus), halę brzegową (Strandhalle)
oraz Park Brzeźnieński z doskonale widocznymi bunkrami.
|
 |
Fragment planu "Danzig und Vororte" z 1935 roku |
Szczegółowy plan dzielnicy z 1935 r.
Południową granicą zabudowy Brzeźna jest ulica Sternicza
(Kullingstraße), plan nie obejmuje istniejącej już
wtedy ulicy Łozy (Feldweg). W budowie jest ulica Hellera
(Osteestraße). Z ciekawostek - na prawo od łazienek
widać strzałkę wskazującą kierunek "zur Westmole"
(do mola zachodniego) - zamkniętego obecnie dla pieszych
falochronu przy ujściu Wisły.
Mapa dzięki uprzejmości autora strony Danzig
on-line |
 |
Fragment planu Gdańska z 1940 roku
skala 1:10 000 |
Na planie z 1940 roku południową granicą
zabudowy Brzeźna jest ulica Sternicza (Kullingstraße)
i Łozy (Feldweg). U wylotu ulicy Zdrojowej (Kurstraße)
widać stare molo, na prawo od niego łazienki. Przy ulicy
Hallera (Ostseestraße) zaznaczony jest nieistniejący
już cmentarz. Łączność z resztą Gdańska zapewnia linia tramwajowa
biegnąca ulicą Gdańską (Danziger Straße). Przy torach
kolejowych wyraźnie jeszcze widoczny zarys dawnego fortu.
Mapa ściągnięta ze stron Forum
Dawnego Gdańska |
 |
Plan Brzeźna z planu Danzig gestern und
heute (wydanego przez wydawnictwo TESSA Verlag w 2002)
będącego reprintem planu miasta Gdańska z roku 1940 (zamieszczonego
powyżej) |
j.w. |
 |
Plan Brzeźna z planu Gdańska z roku 1957 |
12 lat po zakończeniu wojny Brzeźno zmieniło
się bardzo niewiele - nie ma żadnych nowych ulic, tramwaj
(zaznaczony tutaj przerywaną linią) biegnie ulicą Chrobrego,
a nie Marksa (dzisiaj Hallera), między ulicą Gdańską a torami
kolejowymi zaznaczone są mokradła widoczne jeszcze na niemieckich
planach. Na planie nie ma zaznaczanej na przedwojennych
planach ulicy Łozy/Feldweg. Plan jak wszystkie wydawane
do 1989 roku - z dużą dowolnością traktuje rzeczywistą siatkę
ulic.
Plan reprodukowany dzięki uprzejmości Pana Roberta Chrzanowskiego |
 |
Plan Brzeźna z planu Gdańska wydanego przez PPWK w 1964
r. |
Plan wydany przez PPWK w 1964 roku. Tutaj
już duże zmiany - połączenie tramwajowe z resztą miasta
poprowadzono ulicą Marksa (obecnie Hallera) - nie istnieje
już historyczna trasa (opisywana m. in. przez Grassa w "Blaszanym
Bębenku") biegnąca z Wrzeszcza do Brzeźna przez ul.
Chrobrego. Wybudowano też linię tramwajową przez ulicę Mazurską.
W okolicy ulicy Portowców zaznaczono nieistniejące dzisiaj
ulice Dokerów, Mechaników i Trymerów (ulic tych zresztą
nie ma już na kolejnym planie wydanym kilka lat później.
Plan reprodukowany dzięki uprzejmości Pana Roberta Chrzanowskiego |
 |
Plan Brzeźna z planu Gdańska wydanego przez PPWK
w 1968 roku |
Od zakończenia wojny do wydania tego planu
w Brzeźnie przybyły jedynie 3 ulice: Portowców, PCK i Chodkiewicza.
Brzeźno ma połączenie z resztą miasta jedynie przez al.
Marksa (Hallera) i Krasickiego, nie istnieje jeszcze ulica
Czarny Dwór. Przez Brzeźno nie jeździ żaden autobus, komunikację
zapewniają za to cztery linie tramwajow 5, 13, 14 i 15.
Nie istnieją jeszcze żadne ulice na sąsiedniej Zaspie.
Plan - tak jak powyższe dwa - wykonany jest z podziwu godną
nonszelancją i niedokładnością. |
 |
Plan Brzeźna z planu Gdańska wydanego
przez PPWK w 1977 roku |
Na mapie wydanej w 1977 roku
nie istnieją jeszcze ulice Adwentowicza, Zelwerowicza, Galla,
Osterwy, Kobieli, Kotarbińskiego i Cwiklińskiej.
Trzy ulice mają inne nazwy niż obecnie:
Hallera - Karola Marksa
Gwiazdowskiego - Lucjana Szenwalda
Młodzieży Polskiej - Janka Krasickiego
Autobus 148 jeździ w stronę Nowego Portu przez Dworską i
Walecznych, a wraca przez Gdańską i Uczniowską. Przez Brzeźno
do Nowego Portu jeżdżą tramwaje nr 7 z Oliwy przez Przymorze
i Zaspę i nr 14 z Abrahama przez Wrzeszcz i Operę. W okolicach
dzisiejszego deptaka łączącego molo z Zaspą przebiega ulica
Plażowa. |
 |
Plan Brzeźna z planu Gdańska wydanego
przez PPWK w 1985 roku |
Od wydania planu z 1977 wytyczono
kilka ulic we wschodniej części Brzeźna. Nie istnieje jeszcze
tylko ulica Kobieli. Ulica Janka Krasickiego została przemianowana
na Młodzieży Polskiej.
Autobus 148 w stronę Nowego Portu nadal jeździ przez Dworską
i Walecznych, a wraca przez Gdańską i Uczniowską. Zlikwidowany
został tramwaj nr 14. To co na planie zaznaczono jako "molo"
to betonowe resztki przedwojennego mola istniejące do tej
pory. W odróżnieniu od planu z 1977 nie ma zaznaczonych
plaż strzeżonych - w Zatoce nie można się było wtedy kąpać. |
 |
Plan Brzeźna z Atlasu Trójmiasta wydanego
przez PPWK w 1997 roku |
Wytyczono już wszystkie ulice.
Przemianowano al. Marksa na al. Hallera i ulicę Szenwalda
na Gwiazdowskiego (Lucjan Szenwald to przedwojenny poeta,
członek KPP, żołnierz Armii Czerwonej i Armii Berlinga,
walczył pod Lenino, a Tadeusz Gwiazdowski był aktorem -
zagrał niewielkie role m. in. w "Kanale" Wajdy
i "Pętli" Hasa). Autobus 148 jeździ w obie strony
przez Dworską (do Nowego Portu przez PCK, w stronę Żabianki
przez Walecznych). Zostały tylko dwa tramwaje: nr 13 i 15.
Na planie jest już zaznaczone nowe molo (w budowie). |
 |
mapa Brzeźna ze stron Systemu
Informacji Przestrzennej Miasta Gdańska. |
Mapa dzielnicy z dokładnie zaznaczonymi granicami.
Południową granicą Brzeźna nie jest ulica Uczniowska - do
dzielnicy należą jeszcze ogródki działkowe znajdujące się
przy niej. Do Brzeźna należy również plaża ciągnąca się
do ujścia Martwej Wisły (tutaj granicą jest płot obszaru
wolnocłowego). |